تشخیص نوع خودرو یکی از کاربردهای مهم فناوری هوش مصنوعی و بینایی ماشین (Computer Vision) است که امکان شناسایی و تحلیل خودروها را از طریق تصاویر و ویدئوها فراهم می‌کند. در این فناوری، سیستم هوشمند می‌تواند خودروهای موجود در تصویر را تشخیص داده و اطلاعاتی مانند نوع خودرو، مدل، برند و رنگ آن را استخراج کند.
امروزه سیستمهای تشخیص خودرو در بسیاری از راهکارهای هوشمند مانند مدیریت تردد، پارکینگ‌های هوشمند، سامانه‌های امنیتی، کنترل ترافیک و تحلیل تصاویر دوربین‌های نظارتی استفاده می‌شوند.
فناوری تشخیص خودرو با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری عمیق و مدلهای هوش مصنوعی، تصاویر دریافت‌شده از دوربین را پردازش کرده و ویژگیهای ظاهری خودرو را برای شناسایی دقیق‌تر تحلیل می‌کند.
فرآیند تشخیص نوع خودرو در نرم افزار پلاک خوان چگونه انجام میشود؟
تشخیص نوع و کلاس خودرو به فرآیندی گفته میشود که در آن، با تحلیل تصویر دوربین های نصب شده در جاده یا تقاطع، مشخصات خودرو( از جمله نوع بدنه، کلاس وزنی و رنگ آن)به صورت خودکار و در لحظه شناسایی میشود.
دریافت تصویر از دوربین: دوربین های نصب شده در عوارضی، تقاطع یا پارکینگ، تصویر یا ویدیو را در لحظه ضبط می‌کنند. کیفیت مناسب تصویر (حداقل 720p) و زاویه دید مناسب برای دقت بالا ضروری است. این ورودی می‌تواند به صورت فریم به فریم از ویدیو زنده یا تصویر ثابت باشد.
پیش پردازش تصویر: تصویر خام قبل از ورود به مدل آماده میشود : تنظیم اندازه(Resize)، نرمال سازی مقادیر پیکسل، کاهش نویز و بهبود کنتراست در شرایط کم نور. این مرحله دقت تشخیص را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
تشخیص موقعیت خودرو در تصویر: الگوریتم هایی مانند (YOLOیا Faster R-CNN) خودرو را در تصویر شناسایی و یک کادر محدود کننده (Bounding Box) دور آن رسم می‌کنند.در یک تصویر می‌توان چندین خودرو را به طور همزمان تشخیص داد.
طبقه بندی با مدل هوش مصنوعی: ناحیه خودرو تشخیص داده شده وارد یک شبکه عصبی کانولوشنی(CNN) میشود. مدل با تحلیل ویژگی های بصری (سواری/وانت/کامیون و اتوبوس)، کلاس (سبک/ سنگین) و رنگ را به صورت موازی تعیین می‌کند. مدل روی هزاران تصویر آموزش دیده است.
خروجی نهایی: سه خروجی همزمان تولید میشود: نوع خودرو ، کلاس (سبک/سنگین) و رنگ خودرو همراه با درصد اطمینان هر تشخیص. این اطلاعات میتوانند به سیستم پلاک خوان، نرم افزار عواضی یا پایگاه داده ترافیکی ارسال شوند.
اهمیت این فناوری در صنعت حمل و نقل چندوجهی است. در عوارضی ها، تعرفه هر خودرو باید بر اساس کلاس آن تعیین شود. خودروی سبک و سنگین تعرفه متفاوتی دارند. در سیستم های امنیتی، شناسایی نوع و رنگ خودرو می‌تواند در ردیابی خودروهای مظنون نقش حیاتی داشته باشد. در مدیریت شهری نیز آمار دقیق از ترکیب ترافیک، پایه برنامه ریزی برای توسعه زیرساخت هاست. به همین دلایل، نرم‌افزار تشخیص نوع و کلاس خودرو به ابزاری ضروری در حمل و نقل هوشمند تبدیل شده است.
شرکت دیتامون نیز در راستای تولید نرم افزارهای مختلف هوشمند پلاک خوان و تشخیص چهره، نرم افزار تشخیص نوع و کلاس خودرو و رنگ آن را توسعه داده است که می‌تواند هم به صورت نرم افزاری جداگانه و هم به عنوان یکی از قابلیت های نرم افزار پلاک خوان مورد استفاده قرار بگیرد.
برای کسب اطلاعات بیشتر به صفحه ی تماس با ما مراجعه کنید و تماس بگیرید.
جدول مشخصات نرم افزار تشخیص نوع خودرو
| قابلیت | الگوریتم | دقت | ورودی | خروجی | کاربرد اصلی |
| تشخیص نوع خودرو Vehicle Type | CNN + Transfer Learning YOLOv8 | ۹۷٪ | تصویر / ویدیو زنده روز و شب زوایای مختلف | سواری / شاسی بلند وانت / مینی بوس کامیون / اتوبوس | مدیریت ترافیک آمارگیری جاده‌ای پارکینگ هوشمند |
| تشخیص کلاس خودرو Vehicle Class | Deep Learning + Feature Extraction ResNet-50 | ۹۸٪ | تصویر خودرو ابعاد و شکل بدنه پروفیل جانبی | سبک (تا ۳.۵ تن) نیمه سنگین سنگین (بالای ۷.۵ تن) | تعیین تعرفه عوارضی کنترل بار جاده‌ای اعمال محدودیت تردد |
| تشخیص رنگ خودرو Color Detection | Color Space Analysis + CNN HSV / RGB | ۹۵٪ | تصویر رنگی نور کافی محیط ناحیه بدنه خودرو | ۱۲ رنگ اصلی متالیک / مات درصد اطمینان | شناسایی خودروی مظنون تطبیق با گزارش های پلیس آمار ترکیب ناوگان |
سیستم تشخیص خودرو چه اطلاعاتی را شناسایی می‌کند؟
یک سیستم پیشرفته تشخیص خودرو می‌تواند اطلاعات مختلفی از خودرو استخراج کند که مهم‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر است:
تشخیص نوع خودرو
تشخیص نوع خودرو به معنی دسته‌بندی خودرو بر اساس ساختار و کاربرد آن است.
برای مثال سیستم می‌تواند خودروها را در گروه‌های مختلف شناسایی کند:
- خودرو سواری
- خودرو شاسی‌بلند (SUV)
- وانت
- کامیون
- اتوبوس
- موتورسیکلت
- خودروهای سنگین
این قابلیت در سیستمهای مدیریت ترافیک و تحلیل جریان عبور و مرور کاربرد زیادی دارد.
تشخیص مدل خودرو با هوش مصنوعی
یکی از قابلیت‌های مهم سیستمهای تشخیص خودرو، شناسایی مدل خودرو از روی تصویر است.
هوش مصنوعی با بررسی ویژگیهای ظاهری مانند:
- طراحی بدنه
- چراغ‌ها
- فرم خودرو
- جلوپنجره
- جزئیات ظاهری
می‌تواند مدل خودرو را تشخیص دهد.
این قابلیت در کنار پلاک‌خوانی می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری از خودروهای عبوری ارائه دهد و برای سیستمهای امنیتی و نظارتی بسیار کاربردی است.
تشخیص رنگ خودرو
تشخیص رنگ خودرو یکی دیگر از قابلیت‌های فناوری بینایی ماشین است. سیستم هوشمند می‌تواند رنگ بدنه خودرو را از روی تصویر تشخیص دهد، حتی زمانی که شرایط تصویربرداری مانند زاویه دوربین یا نور محیط تغییر کرده باشد.
رنگ‌های قابل تشخیص می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- سفید
- مشکی
- خاکستری
- نقره‌ای
- قرمز
- آبی
- سبز
- سایر رنگ‌های بدنه خودرو
تشخیص رنگ خودرو در جستجوی خودرو در تصاویر، سیستمهای امنیتی و تحلیل داده‌های ترافیکی کاربرد دارد.
تفاوت تشخیص خودرو با پلاک‌خوان چیست؟
| پلاک‌خوان | تشخیص خودرو |
|---|---|
| شماره پلاک خودرو را استخراج می‌کند | ویژگیهای ظاهری خودرو را تحلیل می‌کند |
| اطلاعات مربوط به شناسه پلاک را ثبت می‌کند | امکان تشخیص مدل و رنگ خودرو را دارد |
| نیازمند دیده شدن واضح پلاک است | حتی بدون مشاهده پلاک هم قابل استفاده است |
| بیشتر برای ثبت ورود و خروج استفاده میشود | برای تحلیل تصاویر ویدئویی کاربرد دارد |
در بسیاری از سیستمهای هوشمند، این دو فناوری در کنار یکدیگر استفاده می‌شوند تا اطلاعات کامل‌تری از خودروها ثبت شود.
جمع بندی
فناوری تشخیص خودرو یکی از راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و بینایی ماشین است که می‌تواند برای تحلیل تصاویر، شناسایی خودروها و استخراج ویژگیهای مختلف آن‌ها استفاده شود.
>دیتامون با استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی و پردازش تصویر، راهکارهای هوشمندی برای تحلیل داده‌های تصویری و شناسایی اشیا ارائه میدهد. دیتامون می‌تواند سیستمهای تشخیص خودرو را متناسب با نیاز سازمان‌ها و کسبوکارها برای کاربردهایی مانند کنترل تردد، مدیریت هوشمند و تحلیل تصاویر دوربین‌ها توسعه دهد.
سوالات متداول
خیر. سیستمهای مبتنی بر بینایی ماشین میتوانند بدون نیاز به پلاک، خودرو را از روی ویژگیهای ظاهری مانند شکل، مدل و رنگ شناسایی کنند.
بله. مدلهای هوش مصنوعی آموزشدیده میتوانند با تحلیل تصویر خودرو، مدل و برند احتمالی آن را شناسایی کنند.
هوش مصنوعی با تحلیل پیکسلهای تصویر و ویژگیهای ظاهری بدنه خودرو، رنگ غالب خودرو را تشخیص میدهد.
این فناوری در سیستمهای امنیتی، مدیریت پارکینگ، کنترل تردد، حملونقل هوشمند و تحلیل تصاویر دوربین کاربرد دارد.
